![]()
Mondros Müttefikler Şehitliği
Uluslararası anıt sayılan bakımlı şehitlik Mondros – Rusopuli yolunun üzerinde bulunmaktadır. Çanakkale savaşının esnasında canlarını veren 148 Avustralyalı, 76 Yeni Zelandali ve başka ülkelerin erleri olmak üzere uyrukluğuna göre grup grup gömülüdür. Son yıllarda “yas turizmi” adlandırılan pratik Limni’ye de uğramış. Mel Gibson’un başrol oynadığı “Gallipoli” filminde tasvir edilen Çanakkale dramatik olaylarından yakalanmış tarih severler ile birlikte şehitlerin torunları Mondros Müttefikleri Şehitliği’ni ziyaret etmektedir.
Bugün sakin olan Mondros körfezinde karargâhı olan Müteffiklerin Gelibolu Yarımadası’na çıkartmasıyla Limni’nin tarihini daha iyi sezmek ve öğrenmek için şehitliği ziyaret lâzimdir. Portyanu’daki şehitliğe giden yol gibi Mondros Müttefikleri Şehitliği’ne giden yol, Avustralya ve Yeni Zelanda Kara Kuvvetleri ingilizçe kelimelerinin birleştirilmesi olan Anzak ismini taşımaktadır. Birinci dünya savaşında hayatını kaybeden Avustralyalı ve Yeni Zelandalı askerin anısına Avustralya hükümetince Mondros limanının girişinde bir abide de dikilmiştir.
Portyanu Müttefikler Şehitliği
Çanakkale savaşı sırasında Britanya Deniz Kuvvetleri bakanı Winston Churchill’in oturduğu konak dışında Portyanu köyünde Limni’deki ikinci Müttefikleri Şehitliği yer almaktadır. Mondros’takinden daha küçük fakat tarihi önemi eşdeğer olan şehitlik, İsodyon Teotoku kilisesinin yanında bulunmaktadır.
Burada yatan şehitler, Çanakkale Boğazı’nı istila teşebbüsünde yaşları 17 ile 56 arasındayken Britanyalı, Fransız, Avustralyalı, Yeni Zelandalı, Mısırlı ve Hindli erlerdi. Ölülerin kimlikleri hakkında detaylı bilgi İtalya’dan gelirken şehitliğin düzenlenmesi 1915 Ağustos’undan 1920 yılına dek sürdü. Üç yıl sonra da taş duvar ile çevirilmiş şehit mezarlarına eğik plaketler eklenildi.
Arap Şehitliği
Birinci Dünya Savaşı esnasında Limni’de üç tane şehitlik yaptırıldı. Portyanu köyüne yakın deniz manzaralı etkileyici bir yere ismi meçhul şehitler gömülüdür. “Arapiko” adlandırılan mezarlıkta şehitlerin anısına dikilmiş granit abidesi iki mermer plaket taşımaktadır.
Kuzeye bakan plakette ingilizçe şunlar yazılıdır: “Bu noktaya yakın Mısır askeri amele taburunun 170 eri gömülüdür”. Güneye bakan plakette ise ingilizçe şunlar yazılıdır: “Bu noktaya yakın 55 Türk eri gömülüdür”. Anımsanan Türkler muhtemelen Çanakkale harekâtında esir düşüp 1917-19 arasında hayatını kaybetmiş. İngilizçe yazıtları aynen arapça yazıtlarda bulunmaktadır.