Χριστούγεννα στη Λήμνο
Στη Λήμνο οι παραδόσεις του Δωδεκαήμερου ζωντανεύουν ακόμη και σήμερα στις γειτονιές του νησιού .
Παραμονή Χριστουγέννων και Πρωτοχρονιάς, τα παιδιά χτυπούν τις πόρτες των σπιτιών και λένε τα κάλαντα κρατώντας ένα χάρτινο καράβι, όπως παλιά. Οι νοικοκυρές θα τα κεράσουν κουλούρια, κάστανα, καρύδια, αλλά αλίμονο στην πόρτα που δεν θα ανοίξει. Αντί για ευχές κι ευχαριστίες, ο οικοδεσπότης θα εισπράξει ένα ωραιότατο σκωπτικό τραγούδι: «αφέντη μου, στην κάπα σου χίλιες χιλιάδες ψείρες…»!
Ανήμερα της Πρωτοχρονιάς, σε όλα τα μέρη του νησιού θα ακούσετε στους δρόμους να τραγουδούν τον «Αγιοβασίλη», ενώ από τον νοικοκύρη του σπιτιού γίνονται πατροπαράδοτες συμβολικές πράξεις, για υγεία και καλοτυχία τον νέο χρόνο.
Στο Πλατύ, με την επιστροφή από την εκκλησία για την πρώτη θεία Λειτουργία του χρόνου, ο πατέρας πατάει ένα ρόδι στο κατώφλι του σπιτιού, για γούρι. Την ίδια μέρα, στον Κοντιά, όλη η οικογένεια θα πατήσει το «σιδερικό», ένα σιδερένιο αντικείμενο τοποθετημένο κάτω από το χαλάκι της εξώπορτας, για να είναι τη νέα χρονιά όλοι «σιδερένιοι» από υγεία.
Στα Καμίνια, ακόμα και σήμερα, την παραμονή των Χριστουγέννων διατηρούν το παμπάλαιο έθιμο της σφαγής του χοίρου που έχουν στη μάντρα του σπιτιού τους. Το μενού εκείνο το βράδυ είναι «αποσορτή», μαγειρευτό χοιρινό κρέας από την κοιλιά του ζώου κομμένο σαν λουρίδα.
Παραμονή του Αι-Γιαννιού (7 Ιανουαρίου), στην Παναγιά ένα δρώμενο ξεσήκωνε στο πόδι από τα μεσάνυχτα όλο το χωριό, τα «Πατατσούδικα». Μες τη σιγαλιά της νύχτας ακούγονταν ξαφνικά μουσικές από λύρα, φωνές και σαματάς από χτυπήματα σιδερένιων αντικειμένων σαν να πλάκωσαν στο χωριό οι καλικάντζαροι.
Οι νοικοκυρές άνοιγαν τις πόρτες και γέμιζαν τα καλάθια που κρατούν οι «εισβολείς» με μαρμαρίτες, τις ντόπιες τηγανίτες, χοιρινά μεζεδάκια, φρέσκα αβγά. Την επομένη, τα καλούδια που συγκεντρώνονταν στα καλάθια μοιράζονταν σε όλο το χωριό και, μαζί με άφθονο ούζο και ζωντανή ορχήστρα, στήνονταν γερό φαγοπότι και τρικούβερτο γλέντι.
Θεοφάνεια
«Εδώ μας στείλαν και ήρθαμε, σε τούτα τα παλάτια
που ναι τα σπίτια δίπατα και οι αυλές μαρμαρωμένες
Τρεις άρχοντες τα φτιάχνανε και τρεις αντριωμένοι...»
Μέχρι σήμερα, σχεδόν σε όλα τα χωριά του νησιού, το βράδυ της παραμονής, παρέες χωριανών γυρνάνε όλο το χωριό πόρτα πόρτα, και λένε τα τοπικά κάλαντα. Οι νοικοκύρηδες τους υποδέχονται με λημνιακά κεράσματα.
Πάσχα στη Λήμνο
Λαμπρή στο λουλουδιασμένο νησί του βορείου Αιγαίου σημαίνει φυσικά κόκκινα αβγά αλλά και λαμπροκουλούρες που φουρνίζουν παραδοσιακά οι γυναίκες τη Μεγάλη Πέμπτη, στολίζοντας τη ζύμη σαν εργόχειρο με περίτεχνα κεντίδια. Σημαίνει Πίτα του Χριστού στην εκκλησία του Κοντιά το απόγευμα της Μεγάλης Παρασκευής, όταν προσφέρουν στο εκκλησίασμα κομματάκια από ψωμί ζυμωμένο με μυρωδικά και βουτηγμένο σε λημνιό κόκκινο γλυκό κρασί. Σημαίνει ακόμη προσκύνημα σε πολλές εκκλησίες για να δοθούν τα εύσημα στον καλύτερα στολισμένο Επιτάφιο.
Στις εκκλησιές του νησιού θα ζήσετε τη νύχτα της Ανάστασης το έθιμο της «Αγάπης», όταν οι συγχωριανοί ξεχνούν τις διαφορές τους, χαιρετιούνται κι ανταλλάσσουν μεταξύ τους φιλιά συγχώρεσης, αλλά και με τον παπά. Ανήμερα της Λαμπρής και τη Λαμπροδευτέρα, αν βρεθείτε καλεσμένοι σε κάποιο σπίτι, θα γευτείτε στο πασχαλινό τραπέζι το παραδοσιακό αρνί ή κατσίκι γεμιστό με συκωτάκια, ρύζι, σταφίδες, αμύγδαλα και ψημένο στο φούρνο.
Την Τρίτη του Πάσχα, ανηφορίστε για την Παναγία την Κακαβιώτισσα, λίγα χιλιόμετρα έξω από τη Μύρινα, που έχει εκείνη την ημέρα πανηγύρι. Ελάτε να κάψετε τις θερμίδες της πασχαλινής κρεατοφαγίας και να ανάψετε ένα κερί στην εικόνα της Παναγίας που ανεβάζουν εκείνη την ημέρα στο ξωκλήσι χωρίς σκεπή μες στο βράχο.